Yaz mevsimiyle birlikte ciltte beliren beyaz, açık kahverengi veya pembe tonlardaki lekeler, yüzeysel vücut mantarının işareti olabilir. Özellikle sıcak ve nemli iklim koşullarında daha belirgin hale gelen bu lekelerin yaygın sebeplerinden biri, halk arasında 'samyeli' olarak bilinen tinea versikolor enfeksiyonudur. Peki tinea versikolor neden ortaya çıkar, kimlerde daha sık görülür ve tedavi yöntemleri nelerdir? Bu soruların yanıtlarını Acıbadem Taksim Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Melda Koyuncu detaylandırdı.
Samyeli Mantarı Nedir ve Bulaşıcı Mıdır?
Ciltteki mantar enfeksiyonları denince akla bulaşıcılık gelse de, tinea versikolor genellikle bulaşıcı kabul edilmez. Pityriasis versikolor olarak da bilinen bu durum, deride renk değişikliklerine yol açan yüzeysel bir mantar enfeksiyonudur. Etkeni, normalde deride bulunan Malassezia adlı mayadır. Bazı kişilerde bu mayanın aşırı çoğalması hastalığın ortaya çıkmasına neden olur. Klinik belirtiler arasında gövde, omuz, boyun ve kollarda görülen beyaz, kahverengi, pembe veya sarımsı lekeler bulunur. Bu lekeler hafif kepeklenme veya ince pul pul dökülmeyle seyredebilir ve bazen hafif kaşıntı, özellikle sıcak ve nemli ortamlarda, eşlik edebilir. Etkilenen bölgeler bronzlaşmadığı için, güneşe çıkıldığında lekeler daha belirgin hale gelir.
Tetikleyici Faktörler, Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Yüzeysel mantar enfeksiyonunun başlıca tetikleyicileri arasında sıcak ve nemli hava, aşırı terleme, yağlı cilt yapısı, bağışıklık sisteminin baskılanması ve hormonal değişiklikler sayılabilir. Ergenler ve genç yetişkinler, yaşlılar ve çocuklara göre daha yağlı bir cilde sahip oldukları için bu durumdan daha sık etkilenirler. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde de hastalık görülebilir. Tanı genellikle klinik muayene ile konulur. Bazı durumlarda lekelerin üzerindeki ince kepeklerin mikroskop altında incelenmesi veya Wood lambası altında sarımsı-yeşil renk değişikliğinin saptanması ile tanı kesinleştirilir. Tedavide genellikle selenyum sülfit, çinko prition, ketokonazol gibi etken maddeler içeren mantar karşıtı krem ve şampuanlar kullanılır. Yaygın veya tekrarlayan vakalarda ağızdan alınan ilaçlar da önerilebilir. Mantar temizlense dahi cilt renginin normale dönmesi haftalar veya aylar sürebilir.
Korunma Yolları ve Önlemler
Dr. Koyuncu, yüzeysel mantar risklerinden korunmak ve tekrarını önlemek için şu uyarılarda bulunuyor: Terli giysilerle uzun süre kalmaktan kaçınılmalı, egzersiz veya yoğun terlemeden sonra duş alınıp kuru giysiler giyilmelidir. Sıcak ve nemli ortamlarda cildi mümkün olduğunca kuru tutmaya çalışmak, bol ve pamuklu giysileri tercih etmek önemlidir. Çok sıcak ve uzun süreli banyolar yerine ılık duşlar alınması tavsiye edilir. Özellikle yaz aylarında veya daha önce sık tekrar eden durumlarda, koruyucu amaçlı olarak haftada bir veya ayda birkaç kez antifungal şampuanların gövde ve kollara sürülerek 5 dakika bekletilip durulanması nüks riskini azaltabilir.
