Sıcak yaz günlerinin ferahlatıcı lezzeti dondurma, çocuktan yetişkine herkesin favorileri arasında yer alıyor. Ancak 'soğuk olduğu için hafiftir' algısı her zaman doğru sonuçlar vermeyebilir. Memorial Kayseri Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü'nden Uz. Dyt. Betül Merd, dondurma tüketiminde önemli detayları paylaştı.
Glikoz Şurubu İçeriğine Dikkat!
Dondurmayı genel bir kategori olarak 'sağlıklı' ya da 'sağlıksız' diye ayırmak yerine, içeriğini incelemek daha doğru bir yaklaşımdır. Süt, yoğurt, krema, gerçek meyve, kakao veya kuruyemiş gibi doğal bileşenlerle hazırlanan dondurmalar, yoğun şeker, glikoz/fruktoz şurubu, bitkisel yağ ve katkı maddeleri içeren ürünlerden besin değeri açısından ayrılır. Market reyonlarında 'dondurma', 'sütlü buz' veya 'bitkisel yağlı ürün' gibi farklı isimlendirmelere dikkat etmek gerekir. Tüketicilerin, ürünlerin ön yüzündeki 'çilekli' veya 'çikolatalı' gibi ifadelere aldanmayıp, mutlaka içindekiler listesi ve besin değerleri tablosunu kontrol etmesi büyük önem taşır.
Doğal Ürünler ve Porsiyon Kontrolü
Sağlıklı beslenme ilkeleri doğrultusunda, dondurma uygun porsiyonlarda ve doğru sıklıkta tüketildiğinde beslenme düzenine dahil edilebilir. Özellikle sade, süt bazlı ve doğal yöntemlerle üretilen dondurmalar, şerbetli ve aşırı şekerli tatlılara kıyasla daha iyi bir alternatif sunabilir. Ancak dondurma tüketiminde porsiyon kontrolü kritik bir konudur. Bir top dondurmanın kalori değeri, kullanılan süt, krema, şeker, çikolata veya kuruyemiş gibi malzemelere bağlı olarak değişkenlik gösterir; bu nedenle tek bir kalori değeri belirtmek yanıltıcı olabilir.
'Erimeme' Videoları ve Etiket Okuma
Son dönemde sosyal medyada yaygınlaşan, dondurmaların suya tutulduğunda erimediğini gösteren videolar, tüketicilerde 'doğal olmayan maddeler içeriyor' algısı yaratmıştır. Ancak dondurmanın geç erimesi veya erirken şeklini koruması, tek başına ürünün sağlıksız olduğunu göstermez. Erime süreci; kullanılan yağ miktarı, süt proteinleri, şeker, diğer kuru maddeler, emülgatörler, stabilizatörler, hava miktarı, üretim teknolojisi ve saklama koşulları gibi birçok faktörden etkilenir. Endüstriyel dondurmalarda kullanılan stabilizatör ve emülgatörler, mevzuata uygun miktarlarda kullanıldığında yasal bileşenlerdir. Bu nedenle, sadece 'erimeme' görüntüsüne dayanarak sağlıksızlık yargısına varmak bilimsel değildir. Ancak bu videolar, tüketicilere önemli bir mesaj iletmektedir: dondurma alırken sadece görseline veya reklamına değil, mutlaka etiketine bakmak gereklidir.
Dondurma Alırken Göz Önünde Bulundurulması Gerekenler
Tüketicilerin dondurma seçimi yaparken aşağıdaki kriterlere dikkat etmesi önerilir:
- İçindekiler Listesi: Listenin başında şeker veya şekerli bileşenler varsa, ürünün yüksek oranda ilave şeker içerdiğini gösterir. Bu tür ürünlerden kaçınılmalıdır.
- Yağ Kaynağı: Süt yağı yerine farklı bitkisel yağların kullanılması ürünün besin profilini değiştirebilir. İçeriği dikkatlice inceleyin.
- Şeker Miktarı: 'Şekersiz', 'fit', 'light' veya 'meyveli' gibi ibareler ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Besin değerleri tablosundaki şeker ve enerji miktarı mutlaka kontrol edilmelidir.
- Porsiyon: Bir paketin tamamını tek porsiyon olarak değerlendirmeyin. Özellikle kutulu dondurmalarda belirtilen porsiyon miktarı ile tüketilen miktar farklılık gösterebilir.
'Meyveli' İbaresi ve Doğal İçerik
Paketlerdeki 'çilekli', 'orman meyveli' gibi ifadeler, ürünün yüksek miktarda gerçek meyve içerdiği anlamına gelmeyebilir. Bazı ürünlerde gerçek meyve bulunurken, bazılarında yalnızca meyve aroması veya preparatları kullanılmaktadır. Bu nedenle 'meyveli' kelimesinden ziyade içindekiler listesini okumak daha doğru bir yaklaşımdır. Piyasada 'en sağlıklı dondurma' diye bir genelleme olmamalıdır. Seçim yaparken daha kısa ve anlaşılır içerik listesine sahip, süt ürünü içeren, ilave şeker miktarı düşük ve porsiyonu kontrol edilebilir ürünler tercih edilmelidir. Evde yoğurt veya süt ile, ilave şeker miktarı kontrollü şekilde hazırlanan dondurmalar, hem çocuklar hem de yetişkinler için güvenle tüketilebilecek daha sağlıklı alternatiflerdir.
