Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, ebelik mesleğinin çağdaş sağlık sistemindeki dönüşümünü değerlendirdi. Yıldırım, asırlardır var olan bu köklü mesleğin, günümüzde sadece doğum sürecine odaklı olmaktan çıkarak, bilimsel verilere dayanan kapsamlı bir sağlık uzmanlığına evrildiğini belirtti.
Doç. Dr. Yıldırım, geçmişte usta-çırak ilişkisiyle öğrenilen ebeliğin, artık üniversitelerde lisans düzeyinde eğitim verilen, akademik bir disiplin olduğunu ifade etti. Günümüz ebelerinin, gebelik öncesinden başlayıp doğum ve doğum sonrası döneme kadar annenin hem fiziksel hem de psikolojik sağlığını takip ettiğini, normal doğumu yönettiğini ve yenidoğan bakımında aktif rol oynadığını ekledi. Ayrıca, aile planlaması, üreme sağlığı ve toplum sağlığı gibi alanlarda da önemli hizmetler sunduklarını vurguladı.
Yetki ve Sorumluluklar Genişledi
Modern sağlık sisteminde ebelerin yalnızca doğum sürecinde değil, koruyucu sağlık hizmetlerinde de kritik görevler üstlendiğini dile getiren Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, Sağlık Bakanlığı'nın 3 Aralık 2024 tarihinde yayımlanan yeni Ebelik Yönetmeliği ile ebelerin yetki ve sorumluluklarının belirginleştiğini ve serbest meslek icrası gibi bağımsız çalışma haklarının güçlendirildiğini aktardı. Bu yönetmelikle, Normal Doğum Eylem Planı kapsamında her gebenin kendi özel ebesi tarafından birebir destek alması sağlandı.
Yönetmeliğin, ebelerin yetki alanını doğum anının ötesine taşıyarak üreme sağlığı, cinsel sağlık, aile planlaması danışmanlığı ve toplum sağlığı liderliği gibi alanları da kapsadığını belirten Yıldırım, ebelerin doğum ve sezaryen yönetiminde güncel klinik rehberlere göre hareket etmelerinin teşvik edildiğini ve fizyolojik süreçlerdeki karar verici rollerinin pekiştirildiğini söyledi.
Sezaryen Oranlarına Etkisi ve Dijital Dönüşüm
Doç. Dr. Yıldırım, ebelik hizmetlerinin güçlü olduğu sağlık sistemlerinde anne ve bebek sağlığı göstergelerinin daha olumlu seyrettiğini vurguladı. Türkiye'deki yüzde 61,2'lik yüksek sezaryen oranının, bu durumun bir göstergesi olduğunu belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ebelerin aktif olduğu sistemlerde sezaryen oranları ile anne ve bebek ölümlerinin daha düşük olduğunu ekledi. Özellikle düşük riskli gebeliklerde normal doğumu destekleyerek gereksiz cerrahi müdahalelerin önüne geçilebildiğini ifade etti. Ayrıca, doğum sonrası annelerin ruh sağlığının korunmasında da ebelerin düzenli takip ve erken müdahale ile önemli rol oynadıklarını dile getirdi.
Sağlıkta dijital dönüşümün ebelik hizmetlerini de etkilediğini belirten Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, bakım hizmetlerinin artık sadece hastanelerle sınırlı kalmayıp dijital platformlar üzerinden de sürdürülebildiğini ifade etti. T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen 'Annelik Yolculuğu' mobil uygulaması ve 'Ebebul' gibi platformların, annelere aşı takibi, bebek gelişimi ve uzman ebe danışmanlığı gibi konularda önemli kolaylıklar sunduğunu sözlerine ekledi.
