Yıllarca tütün ürünlerine kıyasla daha emniyetli bir seçenek veya sigarayı bırakma aracı olarak pazarlanan elektronik sigaraların, son bilimsel çalışmalarla bu algıyı yansıtmadığı ortaya çıktı. Elektronik sigara dumanında yüksek miktarda ağır metal bulunurken, kalp ve damar sistemi, akciğerler ve gelişimini sürdüren genç beyin üzerindeki olumsuz etkileri endişeleri artırıyor. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Süha Çetin, güncel bilimsel bulguları değerlendirerek önemli uyarılarda bulundu.
Prof. Dr. Çetin, yapılan araştırmaların elektronik sigaraların sadece nikotin bağımlılığına yol açmakla kalmadığını, aynı zamanda kalp krizi ve felç riskini yükseltebilecek damar hasarı, kronik akciğer hastalıkları ve kansere neden olabilecek kimyasallara maruz kalma açısından da ciddi soru işaretleri barındırdığını ifade etti. Özellikle genç bireyler için taşıdığı riskin sanılandan çok daha büyük olduğuna dikkat çekti.
Dumanında Ağır Metaller Tespit Edildi
Geçtiğimiz yıl yayınlanan dikkat çekici bir bilimsel çalışmada, önde gelen elektronik sigara markalarının dumanı incelenmiş ve yüksek konsantrasyonlarda ağır metal saptandı. Başlangıçta araştırmacılar, bu durumun cihazlardaki teknik bir arızadan kaynaklanabileceğini düşündü. Ancak yapılan detaylı incelemeler, sorunun üretim mekanizmasından ziyade ürünlerin yapısal özelliklerinden kaynaklanabileceğini gösterdi. Elektronik sigaralarda tatlandırıcı olarak kullanılan kimyasal maddeler de vücut hücre zarlarına zarar vererek akciğer, kanser ve kalp damar hastalıklarına zemin hazırlayabiliyor. Nadiren e-sigaralarda bulunan diasetil ise en küçük bronşlarda hasara yol açarak kronik ve ciddi nefes darlığı gibi sağlık sorunlarına sebep olabiliyor. Ayrıca, nikotin içeren e-sigaralar, klasik sigaralarda olduğu gibi ağız içindeki damak bölgesinin kan akışını azaltarak ağız sağlığını olumsuz etkiliyor ve enfeksiyonlara karşı savunmasız hale getiriyor.
Kalpteki Tahribat ve Akciğer Üzerindeki Etkiler
Elektronik sigara dumanının solunması bile kalp ve damar sistemi üzerinde bir stres oluşturuyor. Kalp hızı artarken, damarlar kasılarak çaplarını daraltıyor. Bu durum uzun vadede kalbi besleyen damarların sertleşmesine yol açabiliyor. Bir kişi gün boyunca elektronik sigara kullandığında, tansiyon değerleri damar daralmasıyla birlikte sürekli yüksek seyrediyor. Bu da kalp ritim bozuklukları, felç veya kalp krizi gibi sonuçları beraberinde getirebiliyor.
Elektronik sigaralarda yüksek ısıda oluşan yoğun zararlı kimyasallar akciğer dokusuna nüfuz ederek kana karışabiliyor ve kalbi besleyen damarlara ulaşabiliyor. Bu kimyasallar arasında kanserojen olduğu bilinen formaldehit ve asitaldehit yer alıyor. Bahsedilen moleküller ve diğer kimyasal maddeler damar yapısına zarar vermekle birlikte, vücuttaki iltihaplanma mekanizmasını tetikleyerek kalp ve damar hastalıklarının gelişiminde önemli bir rol oynuyor. Elektronik sigarayı bırakma girişimleri sırasında ortaya çıkan nikotin yoksunluğuna bağlı nabız ve tansiyon yükselmesi de kardiyovasküler sorunlara neden olabiliyor. Elektronik sigara kullanımı bronşlarda ve akciğerlerde iltihaplanmaya yol açabiliyor. Sürekli kullanımda bu iltihaplanma kronikleşebilir. Sonuç olarak astım atakları artabilir ve KOAH semptomları başlayabilir. Kronik öksürük ve nefes darlığı, kalıcı olabilen ve genel sağlığı tehdit eden durumlar olarak karşımıza çıkıyor.
Kanser Riski ve Ergenlik Dönemi
Elektronik sigaranın doğrudan kansere yol açıp açmadığı henüz kesinleşmiş değil. Ancak Prof. Dr. Süha Çetin, “Kullananların yüksek oranda kanser riskine sahip kimyasallara maruz kaldığı kanıtlanmıştır” diyerek, üç popüler elektronik sigara markasında yüksek miktarda nikel ve antimon tespit edildiğini belirtiyor. Bu ağır metaller sıklıkla akciğer kanserine neden olabiliyor. Ayrıca bazı elektronik sigaralarda yüksek miktarda kurşun da bulunuyor. Ağır bir metal olan kurşun, özellikle sinir sistemine yoğun biçimde zarar verebiliyor.
Elektronik sigaraların bağımlılık yaptığı bilinen bir gerçek. Özellikle beyin dokuları hala gelişmekte olan ergenlik çağındaki bireyler için bu bağımlılık ciddi bir sorun teşkil ediyor. Elektronik sigara bırakıldığında, özellikle bu yaş grubunda depresyon, anksiyete ve konsantrasyon bozuklukları riski de artıyor. Elektronik sigaraların uzun dönem etkileri hakkında henüz tam bilgiye sahip değiliz. Üstelik içerikleri ve çalışma mekanizmaları sürekli değişiyor. Ancak mevcut bilimsel veriler, elektronik sigaraların klasik sigaradaki zararlı maddeleri içermese bile, kendilerine özgü ve sağlığımız açısından ciddi risk oluşturan kimyasallar barındırdığını açıkça gösteriyor.
