Özellikle yaz mevsiminde deniz, havuz ve dış mekan etkinliklerinin yoğunlaşmasıyla birlikte göz yaralanmalarında belirgin bir artış gözlenmektedir. Top oyunları, bisiklet, tenis ve padel gibi sporlar sırasında göze veya başa gelen darbeler, retinanın yırtılmasına veya tamamen ayrılmasına (retina dekolmanı) neden olabilen ve kalıcı görme kaybıyla sonuçlanabilecek ciddi durumları tetikleyebilir.
Retina Dekolmanı Yazın Neden Artıyor?
Gözde aniden ortaya çıkan ışık parlamaları, uçuşan cisimler veya görüş alanında beliren bir perde ya da gölge, retina yırtığı veya retina dekolmanının önemli habercileridir. Memorial Bahçelievler Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü'nden Prof. Dr. Giray Ersöz, retina yırtığı ve retina dekolmanı hakkında önemli bilgiler paylaştı. Gözün arka kısmında yer alan ve görüntünün oluşmasını sağlayan sinir dokusu olan retina, gözün içini dolduran jel kıvamındaki vitreus ile olan ilişkisi bozulduğunda yırtılabilir. Bu yırtıktan sıvı sızması, retinanın yerinden ayrılmasına neden olarak retina dekolmanını ortaya çıkarır. Yapılan araştırmalar, retina dekolmanı vakalarının ilkbahar ve yaz aylarında daha sık görüldüğünü göstermektedir. Bu durumun, yaz aylarında artan açık hava aktiviteleri, sporlar ve dolayısıyla göz travmalarıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir.
Travma Sonrası Risk ve Belirtiler
Yaz tatillerindeki aktiviteler, gözleri travmalara karşı daha savunmasız hale getirmektedir. Futbol, tenis, basketbol, squash, padel gibi top sporlarının yanı sıra bisiklet, paintball ve çeşitli dış mekan etkinlikleri sırasında göze doğrudan darbe alınabilir. Travmatik retina dekolmanı sadece bu aktiviteler sırasında değil, trafik kazaları, iş kazaları ve diğer göz travmaları sonrasında da ortaya çıkabilir. Göze alınan bir travmanın ardından yapılan ilk muayenenin normal çıkması, retina açısından riskin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Travmaya bağlı retina yırtıkları ve dekolmanları genellikle ilk günler ve haftalar içinde ortaya çıksa da, bazı durumlarda süreç daha yavaş ilerleyebilir ve dekolman travmadan aylar sonra bile görülebilir.
Uyarı İşaretleri ve Yüksek Risk Grupları
Retina yırtığının en belirgin özelliklerinden biri, başlangıçta ağrıya yol açmamasıdır, bu da hastaların sorunu hafife almasına neden olabilir. Aniden başlayan ışık çakmaları, görüş alanında beliren çok sayıda siyah nokta veya uçuşan cisimler, örümcek ağı benzeri görüntüler, görüş alanının bir kısmında perde veya gölge oluşumu ve ani görme kaybı, retina yırtığı veya dekolmanı açısından kritik uyarı işaretleridir. Özellikle yüksek miyopisi olan kişilerde retina dekolmanı riski önemli ölçüde artar. Bu kişilerde sadece doğrudan göz travmaları değil, roller coaster gibi ani ivmelenme ve yavaşlamaların yaşandığı lunapark oyuncakları veya bungee jumping gibi yüksek enerjili hareketler de risk oluşturabilir. Bu nedenle yüksek miyopisi olan bireylerin, göze darbe alma ihtimali yüksek temas sporlarında ve ekstrem aktivitelerde ekstra dikkatli olmaları gerekmektedir.
Erken Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Retina yırtıkları, retina dekolmanına ilerlemeden teşhis edildiğinde, uygun hastalarda lazer tedavisi ile kontrol altına alınabilir. Lazer uygulaması, yırtığın çevresinde retina ile altındaki doku arasında güçlü bir yapışıklık oluşturarak yırtığın büyümesini ve retinanın yerinden ayrılmasını engeller. Bu nedenle, gözde şimşek çakması, ışık parlamaları ve yeni ortaya çıkan yoğun uçuşmalar gibi belirtiler yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden retina hastalıkları konusunda deneyimli bir göz hekimi tarafından değerlendirilmesi büyük önem taşır. Retina dekolmanı geliştiğinde ise tedavinin geciktirilmemesi şarttır. Hastanın, vitreoretinal cerrahi konusunda uzmanlaşmış bir merkezde kısa sürede değerlendirilerek en uygun cerrahi yöntemin belirlenmesi önemlidir. Cerrahi sırasında öncelikle retina yırtığı kapatılır ve ayrılmış retinanın yeniden yerine tutunmasını sağlamak amacıyla göz içine gaz veya silikon yağı uygulanabilir. Gaz zamanla kendiliğinden emilirken, silikon yağı kullanılan hastalarda ise gerektiğinde silikonun çıkarılması için ikinci bir cerrahi müdahale gerekebilir. Özellikle retina yırtığının henüz dekolmana yol açmadığı aşamada tanı konulması, daha erken ve daha sınırlı bir müdahale ile tedaviyi mümkün kılmaktadır.
